جشن ماه کامل - لوی کراتونگ

Discover Thainess

HOMA TRAVEL & TOURS

جشن های سالانه تایلند یکی از پرطرفدارترین مراسمی هستند که هرساله گردشگران خوش ذوق را به این کشور می کشاند. مردم تایلند برای برپاکردن جشن نیاز به مناسبت ویژه ای ندارند و به هر دلیلی جشن برپا می کنند از این رو جشن های متعددی در طول سال دارند که نشان از روحیه و فرهنگ مردم این سرزمین دارد. جشن ماه کامل به جرات زیباترین، بزرگترین و تماشایی ترین جشن در تایلند و یکی از زیباترین ها در جنوب شرق آسیاست.

لوی گراتونگ یکی از مراسم سنتی در جهان است که رنگ و بوی تاریخی و سنتی خود را تاکنون حفظ کرده و دستخوش مظاهر دنیای مدرن نشده است. این پایبندی به ریشه ها و آیین ها یکی از خصلت های نیکو در میان پیروان بودا است و مردم تایلند که اکثرا بودایی هستند، به خوبی از اهمیت این موضوع آگاهند و با برگزاری چنین مراسمی، فرهنگ و آیین خود را به رخ جهان می کشند.


جشن لوی گراتونگ


جشن ماه کامل یا جشن نور (لوی گراتونگ) در شب ماه کامل در برج دوازدهم سال تقویم قمری تایلند برگزار می شود که معمولا مصادف با یکی از روزهای ماه نوامبر است و هر سال ممکن است تاریخ آن تغییر کند. گردشگرانی که در ماه نوامبر در تایلند حضور دارند، از تبلیغات و شور و هیجانی که در شهر برای این جشن وجود دارد، شگفت زده می شوند اما همه اینها نشان از نزدیک شدن جشنی باستانی دارد. مراسم لوی گراتونگ از شامگاه آغاز می شود و با اینکه این روز تعطیل رسمی و ملی نیست اما معمولا همه مردم نیمه وقت کار می کنند تا زودتر به مراسم برسند. هم چنین پیش از مراسم و در صبح آن روز مردم برای عبادت به معابد می روند.

واژه لوی به معنای شناور ساختن و گراتونگ به معنای کاسه برگ، کلک یا قایق کوچکی به شکل نیلوفرشکفته است که از پوست یا برگ درخت موز به شکل ضربدر و معمولا با سه سانت پهنا ساخته شده و با برگهای تا شده موز، گل زنبق، شمع و عود تزیین می شود. گراتونگ می تواند شامل غذا، میوه، سکه، گل و برگ فلفل هندی هم باشد که طبق سنن بودایی آنها را پیشکشی به بودا می دانند.

اجرای مراسم این جشن بسیار ساده است: تنها باید شمع و عود را روشن کرد، آرزویی کرد و کلک را به جریان آب سپرد. در این شب بسیاری از مردم کلک ها کوچک خود را بر روی رودخانه، کانال، دریاچه و یا دریا شناور می کنند و بر این باورند که چنین کاری ادای احترام به الهه آب (پراماکونگا) یا الهه رودخانه ها (مه نام) و طلب بخشش بابت آلوده کردن آب یا استفاده بی اندازه از آن در طول سال گذشته بوده و دلیل اینکه این جشن در پایان سال انجام می گیرد نیز همین موضوع است.

این جشن که قدمت آن به قرن سیزدهم و دوره سوخوتای برمیگردد، در پایان فصل باران که سطح آب کاملا بالاست انجام می شود و نشانه پیوند عمیق فرهنگ تایلند با آب است.


فلسفه برگزاری جشن


در دوران های قدیم، کشاورزان که زندگی آنها وابسته به زمین و بارش باران بود، این جشن را برگزار می کردند و دلیل آن هم پایان فصل باران و در واقع پایان دوره کار زیاد و نفس گیر کاشت برنج بود. برگزاری این مراسم به دلیل وجود وقفه کاری در میان زمان کاشت و برداشت بود که خانواده های کشاورزان وقت داشتند در کنار هم به جشن و سرور پرداخته و از خدایان آب و باران به خاطر نعمت فراوان تشکر کنند و به انتظار محصول پربار پس از فصل باران بنشینند.

بنابر نوشته های پادشاه رامای چهار در سال 1863 این جشن که ریشه آن در آیین برهمن است، در ابتدا برای ادای احترام بوداییان به بودا (سیدارتها گواتاما) برگزار می شده و نور و روشنی شمع فروزان بر روی آب به نوعی ستایش بودا بوده است. شناور کردن کلک نیز نمادی برای بیرون کردن کین و خشم و ناپاکی از فرد در پایان سال بوده تا بتواند زندگی بهتری را از نو شروع کند. از این رو مردم گاهی مو و ناخن خود را کوتاه کرده و در کلک خود می گذارند تا بخش های ناپاک بدن خود را نیز به شکلی نمادین و همراه با ناپاکی های درونی خود دور کنند. مردم تایلند معتقدند این کار گناهان، بداقبالی، مشکلات و غم وغصه را از آنها دور می کند.

مردم پس از رها کردن کلک خود، معمولا دور شدن گراتونگشان را دنبال می کنند زیرا بر این باورند که روشن ماندن شمع آنها تا زمانی که از نظر دور نشده، به معنای طول عمر، برآورده شدن آرزوها و پاک شدن از گناهان است.

هم چنین در آیین بودایی این عمل را نماد سفر روح انسان در دنیای مادی می دانند.


یی پنگ، پرواز فانوس ها


در مراسم این سنت زیبای تایلندی که از دوره سوخوتای شروع شده و در سراسر تایلند جشن گرفته می شود، در شمال تایلند علاوه بر گراتونگ، مردم از کوم نیز در این روز استفاده می کنند که در واقع فانوس هایی بالون مانند است که از پارچه بسیار نازک و سبک ساخته شده تا به راحتی با گازی که درون آن روشن می کنند، به هوا رود و بنابر اعتقادشان بداقبالی را از آنها دور کند. کوم به معنای فانوس است و به این عمل "کوم لوی" یا رها کردن فانوس در هوا می گویند. زمانی که این فانوس ها در شب ماه کامل به شکل ستارگانی درخشان بر فراز آسمان شهر می درخشند، منظره ای بدیع و بی نظیر را برای تماشاگران به نمایش می گذارند.

این مراسم "یی پنگ" خوانده می شود و هرساله گردشگران زیادی را برای تماشای آن به شمال تایلند جذب می کند. در واقع جشن لوی گراتونگ مصادف با روز یی پنگ در تقویم باستانی مردم شمال تایلند است. اصلی ترین این مراسم در شهر چیانگ مای برگزار می شود که پایتخت پادشاهی لانا در شمال تایلند بوده است. در گذشته مردم لانا ادای احترام به آب را با آتش انجام می دادند.


شیوه برگزاری جشن


بهترین محل برگزاری این جشن در تایلند، شهرهای سوخوتای، چیانگ مای، آیوتایا و بانکوک است. در سوخوتای که خاستگاه این سنت است، این جشن را با مراسم بسیار زیبایی با نور و آواز در پارک باستانی سوخوتای برگزار می کنند. سوخوتای در 450 کیلومتری شمال بانکوک واقع شده است و به هنگام این جشن توجه کل تایلند را به خود جلب می کند. در چیانگ مای این مراسم علاوه بر کلک با فانوس نیز انجام می شود و کاروان گراتونگ های بزرگ و مزین همراه با نامزد های ملکه زیبایی در خیابان ها به نمایش در می آیند. در این شهر هتل ها از یک ماه پیشتر برای مراسم پر هستند.

در بانکوک رودخانه چائوپرایا اصلی ترین محل برای برگزاری این مراسم است و هتل ها و رستوران های کنار رودخانه تدارک خاصی برای این جشن می بینند و از هفته ها پیش همه رزرو شده اند. دیگر محل های برگزاری مراسم در بانکوک شامل پل رامای هشتم، راه آبهای متعدد و یا پارک های مختلف این شهر هستند که برای این مراسم اختصاص داده می شوند.
در شهر تاک نیز این جشن با گراتونگ هایی از پوست نارگیل که زنجیروار به هم متصل شده اند، انجام می شود و بر روی رودخانه پینگ، خطی نورانی و درخشنده و بسیار زیبا ایجاد می کنند.

در زمان این جشن آتش بازی و مسابقه ملکه زیبایی و مسابقه ساخت گراتونگ نیز برگزار می شود. مسابقه ملکه زیبایی در این روز مسابقه ملکه نوپاما نام دارد. بنابر افسانه ها نوپاما نام همسر پادشاه سوخوتای به نام لئوتای بوده (قرن13) که برای اولین بار چنین کلک هایی را بر آب انداخت. نوپاما، ملکه سوخوتای، برای تایلندی ها همتای ونوس در یونان است و برگزاری مسابقه زیبایی در این روز به دلیل زیباروی بودن وی و علاقه مردم تایلند به زنده نگه داشتن نام و یاد اوست. وی مظهر هوش و زیبایی و محبوب پادشاه آن زمان بوده است. دخترانی که در این روز با لباس های سنتی می رقصند، در واقع می خواهند نمادی از این ملکه تاریخی یا افسانه ای باشند.


لوی گراتونگ زوج های جوان


یکی از جنبه های رومانتیک این جشن اقبال زوج های جوان به اهدای گراتونگ به آب است. دلیل آن هم این است که زوج ها با دنبال کردن گراتونگ خود، آینده رابطه شان را می بینند که دوام خواهد داشت یا مثل کلک آنها در آب فروخواهد شکست.
ریشه چنین باوری نیز در داستان ملکه سوخوتای است که گراتونگی را ساخته و برای تشکر از الهه آبها به جریان آب یکی از کانال های قصر سپرد تا پادشاه هم آنرا به نشان علاقه او ببیند. پادشاه نیز از این شیوه ابراز علاقه بسیار مسرور شده و آن را به عنوان رسمی نو در پادشاهی خود اعلام کرد.
از این روست که زوج های جوان بر این باورند که اگر کلک آنها تا زمانی که از نظر دور نشده بر روی آب بماند، عشق آنها نیز تا ابد دوام خواهد داشت. به همین دلیل در این شب می توان حضور زوج های جوان را بیشتر از هر مراسم دیگری در شهر مشاهده کرد که گراتونگ به دست به سمت رودخانه ها در حرکتند.


روایت های مختلف در مورد جشن


در مورد ریشه این جشن روایت های متعددی وجود دارند که یکی از معروف ترین آنها (برگرفته از آیین هندو) طلب بخشش از الهه آب برای آلوده کردن آب یا استفاده بیش از اندازه از آن یا بی توجهی به آن و نیز شکرگزاری برای تامین این آب برای حیات انسان در طول سال است.

دیگر روایت معتبر در مورد کشاورزانی است که برای تشکر از الهه آب شمع های روشن را بر روی آب رها می کردند و یک سال همسر پادشاه سوخوتای فانوس ویژه ای را به شکل نیلوفر ساخت و شاه که بسیار تحت تاثیر آن قرار گرفته بود، برگزاری چنین مراسمی را رسمی سالیانه برای ادای احترام به بودا اعلام کرد.

برخی دیگر ریشه این جشن را در آیین بودایی و ادای احترام به بودا و جای پای مقدس وی بر کنار رودخانه هند می دانند اما در عین حال ممکن است ریشه آن در آیین برهمن و ادای احترام به خدای ویشنو (که بر روی دریاها حضور دارد) یا هر سه خدای هندوها و یا طلب عفو از رود گنگ باشد.

عده ای دیگر نیز آن را تکریم گیسوی بودا می دانند که وی برای پاکی از خود جدا کرد. روایت دیگری نیز آن را احترام به گذشتگان مید اند. اما برخی نیز این داستان را ساخته دوره راما سوم می دانند و دلیل آن را حمایت از زنان و ارایه تصویری از یک همسر خوب می شمارند و ریشه ثابت شده ای برای این جشن قائل نیستند و نخستین زمان برگزاری آن را پس از دوره آیوتایا می دانند.
با این حال رامای پنجم در این باره گفته است که "این جشن هیچ ربطی به مراسم و تشریفات خاصی ندارد بلکه تنها موضوعی برای شادی مردم است که همه در آن شرکت دارند".

ریشه این سنت هرچه باشد به دو عنصر آب و مذهب مربوط است و نباید از نظر دور داشت که ریشه های آیین های سنتی برهمن بسیار به سنت های آیینی بودایی نزدیک است. آنچه از تمام روایت ها بر می آید این است که رودخانه و آب روان نقشی اساسی در این سنت دیرینه دارد و نور و روشنایی نیز بخش جدایی ناپذیر آن است. ریشه و تاریخچه لوی گراتونگ هرچه باشد، فرهنگ و سنت آن همچنان در میان مردم تایلند زنده و پابرجاست.


افسانه یا واقعیت


معروف ترین روایت در مورد ریشه اصلی لوی گراتونگ مربوط به دوره سوخوتای و داستان آن از این قرارست: قرن ها پیش در زمان پادشاهی سوخوتای، فرزانه مرد برهمنی با همسر خود زندگی می کرد. وی بسیار عاقل و توانا در طب، ستاره شناسی و سایر علوم زمان خود بود. برگزاری مراسم ماه دوازدهم و آراستن قصر وظیفه وی بود. این مرد دختری بسیار زیبا، باهوش و هنرمند داشت که به دلیل موقعیت پدر خود در قصر، از سن کم خواندن و نوشتن را به دو زبان تایلندی و سانسکریت آموخته بود و در شعر، موسیقی و هنر مهارت داشت. وی با مطالعه زیاد در کتابخانه قصر از ریشه های جشن ماه دوازدهم آگاهی پیدا کرده بود و همچنین با دستان هنرمند خود توانایی بسیاری در ساختن حلقه گل های زیبا و تزیین میوه های داشت. وی با داشتن چنین توانایی هایی و حضور درقصر، به زودی نظر پادشاه را جلب کرده و در هفده سالگی به همسری وی درآمد. نام او نانگ نوپاما بود.
نوپاما با اینکه با پادشاهی بودایی ازدواج کرده بود، همچنان بر دین برهمن باقی ماند و در ماه دوازدهم سال، مراسم آیین خود را در رودخانه قصر اجرا می کرد که اصل آن شکرگزاری از الهه آب با دادن هدیه به رود گنگ بود. شاه با آگاهی از این سنت برهمن و برای اینکه مردم او که همه بودایی بودند دچار سوتفاهم نشوند، این هدیه را خود در آب رها کرد و آنرا هدیه ای به بودا نامید. این هدیه گراتونگی بود که نوپاما با برگ موز و به شکل گل نیلوفر ساخته و آنرا بسیار زیبا آراسته بود.
تا پیش از آن، جشن ماه دوازدهم شامل رها کردن شمع یا فانوس بر روی آب و تشکر از مادر آبها در پایان فصل باران بود. اما در آن سال پادشاه مسابقه ای برای تزیین فانوس های شناور ترتیب داد که نوپاما با هنر خود آنرا با گل و میوه و به زیباترین شکل آراست. طرح وی برنده شد و پادشاه نیز فرمان داد که گراتونگ او به عنوان نمونه اصلی آراستن فانوس ها در این روز باشد. از آن پس این جشن به صورت فعلی درآمد و هرسال برگزار شد که در ابتدا محدود به نزدیکان پادشاهی بود ولی در طول سالیان به میان مردم آمده و تبدیل به محبوب ترین جشن ملی آنها شد.


شعر معروف لوی گراتونگ


ماه کامل نوامبر می درخشد
لوی گراتونگ، لوی گراتونگ
آب در رودخانه ها و کانال ها بالا آمده
لوی گراتونگ، لوی گراتونگ

لوی گراتونگ آمده و همه خوشحالند
ما همه با هم در کنار کانال هستیم

هرکس با گراتونگ خود
وقتی آن را رها می کنیم آرزویی می کنیم
و روزی بهتر را می بینیم

و نیز شعر:

ماه کامل در برج دوازده وقتی است که آب بالا می آید
همه ما از رسیدن لوی گراتونگ خوشحالیم
بیایید گراتونگ ها را به آب بسپاریم
بیایید گراتونگ ها را به آب بسپاریم

پس از رها کردن گراتونگ بر آب، ما شما را دعوت به رقص می کنیم
رقص در روز لوی گراتونگ
رقص در روز لوی گراتونگ
این روز ما را به شادی می آورد
این روز ما را به شادی می آورد.


منبع:هماتور