جشن آب - سونگ کران

Discover Thainess

HOMA TRAVEL & TOURS

جشن آب (یا همان جنگ آب!) در تایلند همزمان است با آغاز سال نو تایلندی. این جشن معمولا در روزهایی بین 13 تا 15 آوریل (و گاهی بنا به اقتضای تعطیلات، در روزهای پس و پیش از این تاریخ) برگزار می شود. فعالیت های مذهبی مربوط به این جشن معمولا صبح انجام می شود و با آب ریختن روی شمایل های مذهبی در معابد به پایان می رسد. بعد از این مراسم است که تایلندی ها در چیانگ مای و بانکوک و نقاط دیگر کشور، تفنگ های آب پاش را برمی دارند و برای جنگ آب بازی به خیابان ها می روند. چه بخواهید و چه نخواهید درگیر این آب بازی خواهید شد.

جشن سونگ کران در گرم ترین زمان سال در تایلند برگزار می شود؛ یعنی در پایان فصل خشک. در گذشته، سال نو تایلندی به عنوان آغاز سال جدید در این کشور محسوب می شد اما از سال 1940 میلادی به بعد، سال نو میلادی به صورت رسمی مورد توجه قرار گرفت. اما به هر حال سال نو تایلندی هنوز هم در تقویم های این کشور هست و جشن آب نیز همزمان با شروع این سال، برگزار می شود. این جشن همه ساله در تمام نقاط تایلند برگزار می شود و مهم ترین مکان برگزاری اش هم چیانگ مای است. در این شهر جشن آب شش روز به طول می انجامد. در سال های اخیر، گردشگران زیادی نیز به این جشن شاد توجه نشان داده اند و موقع برگزاری آن در شهرهای مختلف تایلند حضور دارند.


کلمه سونگ کران از کجا آمد؟


سونگ کران از کلمه سانسکریت «سانکرانتا» به معنای «گذار نجومی» گرفته شده است. بر این اساس، حرکت خورشید به سمت نخستین صورت منطقه البروج مورد توجه قرار دارد. درواقع تقویم سنتی تایلند هم مثل بیشتر کشورهای آسیای جنوب شرقی تقویمی خورشیدی است و آغاز سال نو بر مبنای آن جشن گرفته می شود. جشن های مشابه سونگ کران هم در کشورهای نزدیک به تایلند برگزار می شود. مثلا در هند، جشن «سانکرانت» در روز 14 ژانویه برگزار می شود و در سریلانکا نیز جشن آب به صورت همزمان با تایلند برگزار می شود. سال نو مالایی، تامیل، آسامی، بنگالی و نپالی نیز همزمان است با سال نو سنتی تایلند. روز شوخی آوریل در کشورهای اروپایی (همان دروغ سیزده) نیز تقریبا همزمان است با جشن سونگ کران.


ریشه های افسانه ای جشن سونگ کران


در روزگار دور، مردی بود که در زمینه یادگیری استعداد زیادی داشت و حتی زبان پرندگان را هم می فهمید. استعدادهای او باعث برانگیخته شدن حسادت «کابیل ماها پروم» یکی از خدایان بلندمرتبه شد. او به زمین آمد تا این مرد را ببیند و سه معما را برای او طرح کند. شرطی که «کایبل ماها پروم» گذاشت این بود که مرد باید ظرف هفت روز، جواب این معماها را پیدا کند و در غیر این صورت، سرش را از دست خواهد داد. در مقابل، اگر مرد موفق شد پاسخ ها را در این فاصله یپدا کند، آن گاه «کابیل ماها پروم» خودش باید سرش را فدا کند.

مثل تمام قصه های محلی، این مرد هم در ابتدا نتوانست پاسخ معماها را پیدا کند و دست آخر، ناامید زیر درختی نشست. بالای این درخت، آشیانه عقاب بود و مرد اتفاقا حرف های عقاب مادر را شنید که داشت خطاب به بچه هایش می گفت نگران نباشید، به زودی این مرد که پاسخ معماها را نمی داند، خواهد مُرد و بدنش به ما خواهد رسید. عقاب مادر در عین حال پاسخ هر سه معما را برای بچه هایش گفت و مرد هم آنها را شنید. مرد سپس به سراغ «کابیل ماها پروم» رفت و پاسخ های درست را به او گفت.

کایبل بنا بر شرطی که گذاشته بود مجبور شد سر خودش را بزند اما اگر این سر از آسمان به زمین می افتاد زمین را دچار آتش سوزی می کرد و اگر هم به دریا می افتاد، دریا را خشک می کرد. به همین جهت، این سر را در غاری از غارهای آسمان نگه داشتند و از آن پس جشنی در این راستا برگزار شد. روایت های محلی این است که هر سال در زمان برگزاری جشن سونگ کران، این سر بیرون آورده می شود و با پایان جشن دوباره سر جایش برمی گردد.
در همین حال، روایت شده که در گذشته پیش از برگزاری جشن سونگ کران، منجم سلطنتی در دربار پادشاهان تایلند حاضر می شد و پیشگویی هایش را در خصوص سال جدید ارائه می داد. هنرمندان دربار هم بر مبنای این پیش بینی ها نقاشی می کشیدند و اعضای خانواده سلطنتی هم در کارناوال ها و رژه های خیابانی به مناسبت سال نو تایلندی شرکت می کردند.


ترتیب برگزاری جشن آب


شب قبل از جشن سونگ کران، مردم تایلند خانه های شان را تمیز می کنند و تمام آشغال و وسایل اضافی را دور می ریزند. حتی این روز را به عنوان روز تمیزکاری ملی هم می شناسند و مقصود این است که تمام آشغال های سال گذشته به دور ریخته شود. جشن سونگ کران در عین حال نوعی جشن باروری و حاصلخیزی به شمار می رود. در این موقع از سال است که تایلندی ها در گذشته و حال چشم به بارش باران دارند تا محصولات کشاورزی شان آبیاری شود و امید به برداشت موفقیت آمیز محصول وجود داشته باشد.

سونگ کران در واقع یک جشن سه روزه است. در آغاز جشن، مردم ترقه می ترکانند تا سال کهنه زودتر برود و روح های کثیف را هم با خودش ببرد. در همین حال، شمایل های بودا در هر شهر از معابد بیرون آورده می شوند و در خیابان ها حرکت داده می شوند و مردم روی آنها آب می پاشند. بعد هم آن شمایل ها با آب مخلوط با گیاهانی مثل یاسمن شسته می شوند.

عقیده تایلندی ها این است که روز دوم برگزاری جشن سونگ کران نه متعلق به سال کهنه است و نه متعلق به سال نو. از همین جهت، دعوا و مجادله در چنین روزی اصلا خوش یمن نیست. مردم در این روز شن و ماسه با خودشان به معابد (وات ها) می برند. اعتقاد مردم این است که در طول سال، شن و ماسه های زیادی با پای آنها از معابد خارج شده و حالا باید آنها را به معابد بازگرداند. این حرکت در عین حال نمادی است از تلاش مردم برای جدا شدن از اعمال ناشایست قبلی و در پیش گرفتن رویکردی بهتر در سال جدید.

مردم تایلند با شن و ماسه ای که به معابد برده اند، شمایل های ماسه ای می سازند و آنها را با تزئینات رنگی می آرایند. روی پرچم های سه گوشی که روی مجسمه های ماسه ای آویزان می شوند، می توان نقش حیوانات متعلق به منطقه البروج شرقی را دید. در این روز همچنین غذاهایی از طرف مردم فراهم می شود و برای راهبان معابد برده می شود.
روز سوم برگزاری جشن سونگ کران هم درواقع معادل همان روز اول سال نو در کشورهای غربی است.

به هر ترتیب، جشن آب تایلند در کنار تمام تفریحات و سنت هایش درواقع مهم ترین زمان سال برای فکر کردن و تعمق هم هست. اهمیت خانواده در تایلند هم در روزهای این جشن و با توجه به احترام گذاشتن به بزرگترها بیشتر مورد توجه قرار می گیرد. گردشگران هم در جریان برگزاری جشن سونگ کران فرصت آن را دارند که هم به شدت خوش بگذرانند و هم با یکی از سنت های قدیمی تایلندی آشنا شوند.


جشن سونگ کران در گذشته و حال


مهم ترین نکته ای که باید در مورد جشن آب (سونگ کران) دانست، این است که آب پاشی در این جشن از اولویت اول برخوردار است. تایلندی ها در زمان برگزاری جشن آب با تفنگ های آب پاش و کانتینرهای آب در خیابان ها می گردند و حتی گاهی رهگذران را با شلنگ های آب از داخل خانه هایشان خیس می کنند. همراه شدن این جشن با جاذبه های توریستی در شهرهای مهم تایلند باعث شده که گردشگران هم توجهی ویژه به این جشن نشان دهند.

در تایلند، آب پاشیدن به صورت سنتی راهی است برای احترام گذاشتن به دیگران. مردمان تایلند برای خوش یمنی روی شانه های بزرگترها به آرامی آب می ریزند اما جوانان تایلندی نوعی وضعیت جدید را هم به این جشن اضافه کرده اند و آن هم آب بازی با گردشگران و آب ریختن روی ماشین های آنها در گرم ترین ماه سال در تایلند (یعنی ماه آوریل) است. در عین حال در سال های اخیر، جشن سونگ کران در برخی نقاط تایلند با راه انداختن کارناوال هایی همراه بوده که زنان جوان می توانند زیبایی و مهم ترین مهارت های خود را در جریانش به نمایش بگذارند.

همین جنبه تفریحی جشن باعث شده که برخی از سنتی ترین مردمان در تایلند، نگران از دست رفتن اصالت جشن آب باشند. اما طرفداران شکل امروزی جشن می گویند برگزاری آن به شکل امروزی باعث شده که یکی از سنت های تایلندی بین مردم تمام دنیا معروف شود و از این بابت باید آن را نکته ای مثبت دانست.

در گذشته، نحوه برگزاری جشن متفاوت بود و مثلا در این روز سر زدن به بزرگترها اهمیت زیادی داشت و مردم به دیدار اعضای مسن در خانواده، دوستان، همسایگان و چهره های مذهبی می رفتند. در حال حاضر هم آنهایی که دیدگاهی مذهبی به برگزاری جشن سونگ کران دارند، آن را فستیوالی بودایی قلمداد می کنند و در روز برگزاری جشن به وات ها (معابد) می روند و غذاهای را تقدیم راهبان معابد می کنند.


منبع:هماتور